حوزه
سلامت، از پر دغدغه ترین عرصه های خدمت در هر جامعه ای محسوب می شود که حضوری شبانه
روزی و فراتر از انگیزه های مادی را می طلبد. حوزه ای که در هر لحظه از شبانه روز،
ممکن است دستخوش حادثه ای جدید شود و در این شرایط، زمان و مکان، در برابر مفهوم رفیع
خدمت بی معنا می شود. در این میان خدمت در برخی حوزه های سلامت، پرچالش تر و
نیازمند احساس مسوولیت عمیق تری نسبت به اهمیت تامین سلامت جامعه است.

 

خدمت
در مرکزی که با حیاتی ترین مساله سلامت، یعنی حفظ جان مصدومانی که دچار سوانح و
حوادث شده اند پیوند می خورد، شاید یکی از حساس ترین جایگاه های نظام سلامت است که
گاه شدت حادثه به نحوی ست که مهم ترین اولویت تیم درمان، در نجات مصدوم از خطر مرگ
تعریف می شود و در این میان، خدمات پرستاران، از حیاتی ترین بخش های تیم درمان در
دستیابی به این هدف است.

بیمارستان
حاج محمد اسماعیل امتیاز و فوریت های جراحی شهید رجایی، از جمله مراکز درمانی
مجموعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز است که طی سال های اخیر، با همت نیک اندیشان
بزرگی همچون بانو «بنان» و خانواده «امتیاز»، به مجموعه سلامت فارس پیوسته و اکنون
به عنوان یکی از پیشرفته ترین مراکز درمان ترومای کشور، در سطح فوق تخصصی است.

این
مرکز درمانی به صورت رسمی، همزمان با دهه مبارک فجر در سال 1387، به صورت رسمی کار
خود را آغاز کرد و اکنون از گذر بیش از یک دهه، با 335 تخت فعال، پذیرای بیماران و
مصدومان حوادث، از مناطق جنوبی کشور است.

در این
شماره از مصاحبه های خبری «با وب دا» با مدیر پرستاری این مرکز درمانی به گفت و گو
نشستیم تا از زاویه نزدیک تری، با خدمات حوزه پرستاری، به طور کلی در یک بیمارستان
ویژه تروما و به طور اختصاصی، در بیمارستان حاج محمد اسماعیل امتیاز و فوریت های
جراحی شهید رجایی آشنا شویم. 

«لیلا
هاشمی زاده» مدیر خدمات پرستاری بیمارستان حاج محمد اسماعیل امتیاز و فوریت های
جراحی شهید رجایی، از پرستاران باتجربه مجموعه سلامت فارس است که بیش از 21 سال،
در خدمت حوزه های درمانی دانشگاه بوده و بدون شک، بیست سال حضور او در بخش اورژانس
بیمارستان نمازی، به عنوان یکی از بزرگترین و پرمراجعه ترین اورژانس های استان
فارس و در سطوح مختلف این بخش از پرستار تا سرپرستار، سوپروایزر و مدیر اجرایی،
تجربه ای ارزشمند برای او فراهم آورده است.

او که
دانش آموخته رشته پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان است، پس از بیست سال خدمت در
اورژانس بیمارستان نمازی، طی یک سال و نیم گذشته، به یکی دیگر از مراکز درمانی
پرمراجعه از مجموعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز، یعنی بیمارستان حاج محمد اسماعیل
امتیاز و فوریت های جراحی شهید رجایی پیوسته و به عنوان مدیر خدمات پرستاری، در
این مرکز خدمت می کند.

هاشمی
زاده با روحیه صمیمی و پرانرژی که دارد، با همه آنچه می توان از دشواری های خدمت
در بخش های اورژانس، به ویژه مراکز پرمراجعه و در ادامه، یک مرکز درمانی تروما
تصور کرد، با عشق از رشته و حوزه خدمت خود سخن می گوید و معتقد است اگر باز هم به
گذشته بازگردد، انتخاب او همین مسیر است.

این
گفت و گوی صمیمانه در حالی انجام شد که اتاق او، آکنده از سبدهای گلی بود که به
مناسبت روز پرستار و از سوی بیماران و مسوولان به او اهدا شده بود و هرکدام شاید
به مثابه پاسداشت جایگاه و خدمات حوزه پرستاری این مرکز درمانی در سلامت بیماران
باشد.

جایگاهی
که به گفته «هاشمی زاده»، اکنون بیش از گذشته در تیم های سلامت، شناخته شده و با
تلاش جامعه پرستاری و به روز رسانی دانش خود در این حوزه، در حال تقویت است.

به
عنوان کلام نخست، نقش مدیریت خدمات پرستاری در یک مرکز درمانی را برای خوانندگان
ما بیان کنید:

مدیران
پرستاری که به عنوان «مترون» نیز در بیمارستان ها شناخته می شوند، رهبری تیم
پرستاری را بر عهده دارند که چشم اندازها و اهداف استراتژیک بیمارستان را دنبال می
کنند و به عنوان پل ارتباط پرستاران با بخش های مدیریتی، پشتیبانی، اداری،
پاراکلینیک و تیم های درمانی هستند.

هم
اکنون در مجموعه دفتر پرستاری بیمارستان حاج محمد اسماعیل امتیاز و فوریت های
جراحی شهید رجایی، 540 نیرو شامل پرستاران، کارکنان بیهوشی، اتاق عمل، بهیاران،
کمک بهیاران و منشی های بخش های درمانی، مسایل خود را به کمک این دفتر پیگیری می کنند.

با
توجه به اینکه پرستاران بیش از هر عضو تیم درمانی، در کنار بیماران هستند، مدیر
پرستاری می بایست بتواند نقش موثری در مدیریت استرس، کنترل خشم و حفظ انگیزه
پرستاران در بالاترین سطح ایفا کند.

لطفا
در مورد واژه «تروما» به عنوان محور اصلی فعالیت این بیمارستان کمی توضیح دهید:

تروما
به حوادثی نظیر سوانح ترافیکی، سقوط، ضرب و جرح و مواردی از این دست گفته می شود
که در این بیمارستان، مصدومان بزرگسالی که دچار این حوادث شده اند، پذیرش می شوند.
بنابراین شکل خدمت در این بیمارستان، گاه با مواجهه با پیامدهای مسایلی نظیر
درگیری ها همراه است که همین مساله موجب دشواری کار پرستارانی می شود که به صورت
مستقیم، با این مصدومان در تماس هستند. بدون شک پیگیری درمان بیماران تروما و
ارائه خدماتی نظیر تعویض منظم پانسمان آنان که اغلب دچار سوانح سختی شده اند، به
نحوی که بیمار در کنار ترمیم آلام جسمی، از لحاظ روحی نیز بهبود یابد، فرآیند
دشواریست که پرستاران این مرکز، به صورت شبانه روزی آن را تجربه می کنند و همین
امر فرسایش کاری را سریع تر می کند.

اما
تجربه حضور من در این مرکز درمانی نشان می دهد که در هر صحنه و به ویژه با بروز
سوانح و بحران ها، تمامی نیروها با دلسوزی و تعهد، پای کار هستند و در امر خدمت،
از هیچ کوششی دریغ نمی کنند.

با
توجه به شکل خدمات این مرکز درمانی که هر لحظه امکان بروز حادثه ای وجود دارد،
بیشترین بار کاری، مربوط به چه مواقعی است؟

در
کنار بحران های یکباره ای که ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد، در فصل تابستان،
تعطیلات عید نوروز و روزهای تعطیل آخر هفته که با افزایش تردد عمومی در جاده ها همراه
است، با میزان بیشتری از مراجعان مواجه هستیم و بیشترین میزان مراجعه نیز که حدود
نیمی از مراجعان را شامل می شود، مربوط به مصدومان سوانح ترافیکی جاده ای و شهری
است.

یکی از
ضروریات عرصه پرستاری در نظام سلامت امروز، به روز رسانی دانش پرستاران است، در
این زمینه چه تلاشی در بیمارستان شهید رجایی صورت گرفته است؟

یکی از
نکات مثبت در این مرکز درمانی، نگاه ویژه تیم درمان و به ویژه پزشکان به اهمیت کار
پرستاران در پیشبرد فرآیندهای درمانی است که همین امر موجب شده تا نسبت به ارتقای
دانش و مهارت پرستاران، تلاش ویژه ای صورت گیرد.

در این
راستا با همکاری پزشکان، به ویژه در گروه های ارتوپد، نوروسرجری و جراحی، با
برگزاری دوره های آموزشی و ارائه آموزش های مداوم، این امر در قالب آموزش های
تروما و ATLS به عنوان یک گایدلاین مراقبت از بیماران
تروما، پیگیری می شود.

به نظر
شما ویژگی مهم برای خدمت به عنوان یک پرستار در این مرکز درمانی به عنوان یک مرکز
تروما چیست؟

با
توجه به شدت مصدومیت بیماران ارجاع یافته به این مرکز درمانی و اهمیت تلاش جدی
برای حیات بیمار، با وجود شدت حادثه ای که رخ داده است، پرستاران این مرکز می
بایست به سه ویژگی مهم سرعت عمل بالا، سعه صدر و دانش کافی برای خدمت به بیمار
مجهز باشند و این امر تنها با عشق فراوان به این رشته، ممکن می شود.

اگرچه
حضور به موقع و شبانه روزی شما و همکارانتان بر بالین بیماران خدمتی ویژه است، اما
آیا دستاورد ویژه ای نیز در این زمینه صورت گرفته است؟

با
توجه به اولویت مهم دانشگاه در سال گذشته، در زمینه مدیریت منطقی هزینه ها، همه
مراکز به نحوی در این امر سهیم شدند، در همین راستا در حوزه پرستاری این مرکز نیز
با توجه به بازدیدهای انجام شده و بررسی فرآیندها، به نحوی برنامه ریزی شد که
استوک بندی وسایل مصرفی بیماران به نحو منطقی مدیریت شود. این ایده پس از طرح در
کمیته دارو و درمان، با مشارکت داروخانه، سوپروایزر تحول سلامت، پرستاران و دیگر
بخش های بیمارستان به مرحله اجرا درآمد که بسیار مورد استقبال مسوولان دانشگاه
قرار گرفت و با توجه به گذشت حدود یک سال از اجرای این طرح، در حال اندازه گیری
میزان ریالی دقیق صرفه جویی این اقدام هستیم.

مدیریت
منطقی مواردی نظیر سرم تزریقی 250 سی سی به جای 500 سی سی و انسولین بر اساس یونیت،
بر اساس میلی گرم موردنیاز بیمار، همچنین مدیریت داروهای نارکوتیک بر حسب میزان
نیاز بیماران، از دیگر اقدامات انجام شده در این زمینه است.

به نظر
شما به عنوان مدیر خدمات پرستاری این بیمارستان، رفع چه چالشی در زمینه خدمات
پرستاران این مرکز، موجب بهبود فعالیت ها می شود؟

با
توجه به اهمیت مهارت، دانش و تجربه پرستاران شاغل در این بیمارستان به دلیل نوع
بیماران ورودی، تلاش برای نگهداشت نیروها به کمک سیاست های تشویقی، با توجه ویژه
به این مرکز، می تواند نقش موثری در بهبود خدمات و فرآیندها داشته باشد.

به
ویژه این امر در مورد پرستارانی که با گذراندن دوره طرح، مایل به حضور در این مرکز
هستند و ایجاد زمینه های ادامه خدمت آنان، می تواند مفید باشد.

با
توجه به ویژگی های خاص مراجعان به بیمارستان شهید رجایی، چه خاطره ای بیش از همه
در ذهن شما به یادگار مانده است؟

واقعیت
این است که در کنار همه مصدومان و بیمارانی که روزانه به این مرکز ارجاع می شوند و
همه به نحوی دچار سوانح سختی شده اند، سیل فروردین امسال، یکی از سخت ترین این
حوادث بود که مجموعه پرستاری این بیمارستان را عمیقا با این حادثه غم انگیز درگیر
کرد.

با
وجود اینکه این بیمارستان ویژه بزرگسالان است، اما به دلیل شرایط برخی مصدومان که
اغلب از مسافران نوروزی بودند و تمامی خانواده به نحوی دچار حادثه شده بودند، ما
سعی کردیم که فرزندان این خانواده ها را نیز برای حفظ روحیه، در کنار آنان پذیرش
کنیم.

هیچگاه
صحنه نخستین لحظاتی که این مصدومان، آکنده از گل و لای و با احساس سرمای شدید به
این بیمارستان اعزام شده بودند را نمی توانم فراموش می کنم، در آن ساعات با کمک
پرستاران تلاش کردیم با تمام قوا شرایط آرامی را برای آنان ایجاد کنیم و در کنار
خدمات درمانی، همه تلاش ما بر این بود که از لحاظ روحی نیز همراه آنان باشیم و
مواردی نیز که نیازمند پیگیری سلامت خانواده های مصدومان و وابستگان آنان بود، با
همکاری تیم پرستاری و دیگر همکاران، انجام شد.

اینگونه
حضور در چنین صحنه هایی بدون شک نیازمند اعتقاد به نقش موثر پرستاران در تسکین
آلام روحی بیماران، در کنار مسایل جسمانی و درمانی آنان است که تلاش دفتر پرستاری
این بیمارستان، نهادینه سازی این فرهنگ در همکاران این حوزه بوده است.

و به
عنوان کلام آخر جا دارد از رئیس و مدیر بیمارستان، همکاران معاونت درمان دانشگاه و
به ویژه دفتر پرستاری استان، همچنین همکارانم در بخش های پشتیبانی، اداری و
پاراکلینیک این بیمارستان که همیشه همراه و همدل من و مجموعه پرستاری این
بیمارستان بوده اند صمیمانه قدردانی کنم و به پاس همکاری های آنان، جایگاه
پرستاران و خدمات آنان، بیش از گذشته در حال تقویت است.

پایان